Газова промисловість України


̲ͲÑÒÅÐÑÒÂÎ ÎѲÒÈ ² ÍÀÓÊÈ ÓÊÐÀ¯ÍÈ

ÊȯÂÑÜÊÈÉ ÍÀÖ²ÎÍÀËÜÍÈÉ

ÒÎÐòÂÅËÜÍÎ-ÅÊÎÍÎ̲×ÍÈÉ ÓͲÂÅÐÑÈÒÅÒ

ÊÎËÎÌÈÉÑÜÊÈÉ ÅÊÎÍÎ̲ÊÎ-ÏÐÀÂÎÂÈÉ ÊÎËÅÄÆ

ÊÓÐÑÎÂÀ ÐÎÁÎÒÀ

ç ïðaaìaòo ÐÏÑ

Íà òaìo:

“Ãàçîâà ïðîìèñëîâ³ñòu Óêðà¿iè”

Âèêîiàâ

ñòoaaiò ãðoïè Ì-12

³iòîiÿê bðîñëàâ

Âàñèëuîâè÷

Êîëîìèÿ

2001 ð.

Çì³ñò

1. Âñòoï . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3

2. Ãàçîâà ïðîìèñëîâ³ñòu Óêðà¿iè . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4

2.1. Çià÷aiiÿ òà aòàïè ðîçâèòêo ïðîìèñëîâîñò³ ià ïî÷àòêo ÕÕ

ñòîë³òòÿ â Óêðà¿i³. Ïaðø³ îñiîâi³ ðîaîâèùà . . . . . . . . . . . . . 5

2.2. Ðîçâèòîê òà âèaîaoòîê ãàço â Ïaðaaêàðïàòò³, Äi³ïðîâñuêî-

Äîiaouê³e ãàçîiîñi³e îaëàñò³ òà o Ïðè÷îðiîìîðñuêî-

Êðèìñuê³e iàôòîãàçîiîñi³e îaëàñò³ Óêðà¿iè ç 40-õ ðîê³â ÕÕ

ñòîë³òòÿ. Îñiîâi³ ïðîaëaìè, iîâ³ â³aêðèòòÿ òà ïaðñïaêòèâè

ià ìàeaoòiº ãàëoç³ aàièõ ðaã³îi³â . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .7

2.3. Ðîëu Óêðà¿iè â ì³æiàðîai³e òîðã³âë³ ãàçîì. Ãàçîòðàiñïîðò-

ièe ïîòaio³àë òà iàea³ëuø³ ãàçîïðîâîaè â Óêðà¿i³ . . . . . . . 11

2.4. Çià÷aiiÿ ðîñ³eñuêîãî ÂÀÒ “Ãàçïðîì” aëÿ Óêðà¿iè ià

ñuîãîai³øi³e aaiu. Ãàçîïðîâ³a “bìàë-ªâðîïà” òà oñï³øièe

â³çèò oêðà¿iñuêîãî ïðaì’ºðà ³êòîðà Þùaiêî aî Ìîñêâè.

Îñiîâi³ ïðîaëaìè òà ïaðñïaêòèâè ðîçâèòêo ãàëoç³ . . . . . . 13

2.5. Ðîçì³ùaiiÿ òà âèêîðèñòàiiÿ ãàçîâèaîaoâiî¿ ïðîìèñëîâîñò³

â Óêðà¿i³ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .16

2.6. Çàaîðãîâài³ñòu – iàeaîëþ÷³øà ïðîaëaìà aëÿ Óêðà¿iè òà aëÿ

iàñaëaiiÿ ²âàiî-Ôðàiê³âñuêî¿ îaëàñò³; “Òaïëîêîìoiaiaðãî” 17

2.7. Ïîãëÿa ià ño÷àñio aiaðãaòè÷io ñôaðo, â³oa-ïðaì’ºð-ì³i³ñòðà

ç ïèòàiu ÏÅÊ, Þ볿 Òèìîøaiêî òà êðèì³iàëuià ñïðàâà ïðîòè

ia¿ çà êîiòðàaàiao ãàçîì. Ïîãëÿa ïðaì’ºðà Âîëîaèìèðà

Ãîëîâêà ià ñïðàâo ïðîòè Þ. Òèìîøaiêî ià ño÷àñio çàêoïêo

òà òðàiñïîðòoâàiiÿ ãàço â Óêðà¿i³. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .20

3. Âèñiîâêè . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24

˳òaðàòoðà . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27

Äîaàòîê . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .28

1. Âñÿ ³ñòîð³ÿ ëþañòâà ò³ñiî ïîâ’ÿçàià ç ïîøoêîì òà âèêîðèñòàiiÿì iîâèõ âèa³â ïàëèâà e aiað㳿. ² ÷èì âèùa ï³a³eìàëàñu ëþaèià ïî ñõîaèiêàõ oèâ³ë³çào³e, òèì a³ëuøèìè ñòàâàëè ¿¿ ïîòðaaè â aiað㳿 (“aiaðã³ÿ” o ïaðaêëàa³ ç ãðaouêî¿ – a³ÿëui³ñòu).

Òaìo “Ãàçîâà ïðîìèñëîâ³ñòu”, ÿ âèaðàâ òîìo, ùî ñàìa ðîçâèòîê ïàëèâiî-aiaðãaòè÷iîãî êîìïëaêño, çàaaçïa÷aiiÿ ñoñï³ëuñòâà aiaðãaòè÷ièìè ðañoðñàìè º îai³ºþ ç iàeâàæëèâ³øèõ ïðîaëaì aoau-ÿêî¿ aaðæàâè ñâ³òo, â ìîºìo âèïàaêo – Óêðà¿iè. ² oþ ïðîaëaìo ÿ âèð³øèâ ðîçêðèòè òà àiàë³çoâàòè â ñâî¿e ðîaîò³, çàâaÿêè ³iôîðìào³¿, ÿêî¿ ià aàièe ÷àñ º aîñòàòiuî, ùîa ãëèaøa “ï³ðioòè” â ïðîaëaìo “Ðîçâèòîê ãàçîâî¿ ïðîìèñëîâîñò³”. bê ìè çiàºìî, ïîëèâiî-aiaðãaòè÷ièe êîìïëaêñ Óêðà¿iè îõîïëþº âñ³ ïðîoañè âèaîaoòêo ³ ïaðaðîaêè ïàëèâà (a³àãðàìà 1). Äëÿ ïîâiîãî aiaðãîçàaaçïa÷aiiÿ Óêðà¿iè iaîaõ³aiî ia ìaiøa ÿê 300 ìëi. òîii o.ï. (oìîâia ïàëèâî). Àëa Óêðà¿ià ia ìîãëà ðaàë³çoâàòè ñâî¿ âaëèê³ aêîiîì³÷i³ ìîæëèâîñò³, ñòàð³ ôîðìè òà ìaòîaè ãîñïîaàðþâàiiÿ, çàëaæi³ñòu â³a oaiòðo iaãàòèâiî âïëèâàëè ià ðîçâèòîê ãàçîâî¿ ïðîìèñëîâîñò³, â òîìo ÷èñë³ ià ðîçâèòîê aêîiîì³êè òà æèòòÿ iàðîao. Òîìo, ià aàièe ÷àñ, Óêðà¿ià çàaaçïa÷oº ñaaa ò³ëuêè aëèçuêî ià òðaòèio çà ðîçðàõoiîê âëàñièõ ðañoðñ³â, ¿e aîâîaèòuñÿ ââîçèòè ïàëèâî ç ³iøèõ êðà¿i ñâ³òo, ùî ³ º ùa îai³ºþ ïðîaëaìîþ aaðæàâè. Ñuîãîai³ iàøà aaðæàâà ùîaî ïîñòàâîê aiaðãîiîñ³¿â ìàeæa ïîâi³ñòþ îð³ºiòoºòuñÿ ià Ðîñ³þ, ùî îaìaæoº ìîæëèâîñò³ ¿¿ ðîçâèòêo, º iaãàòèâièì â ðîçâèòêo aêîiîì³êè, ¿¿ ï³aiañaiiÿ aî âèùîãî ð³âiÿ – ð³âiÿ âèñîêîðîçâèioòèõ aaðæàâ ñâ³òo.

Ïîçèòèâièì aëÿ ðîçâèòêo ïàëèâiî-aiaðãaòè÷iîãî êîìïëaêño º òa, ùî Óêðà¿ià ìຠçià÷i³ ïîòoæiîñò³ aëÿ ïaðaðîaêè iàôòè òà âaëè÷açi³ ï³açaìi³ ãàçîñõîâèùà aëÿ çaað³ãàiiÿ ãàço.

Íaãàòèâièì ùa º òa, ùî ïðèðîaiîãî ãàço iàø³e êðà¿i³ ia âèñòà÷àº. Øaaaëèiñuêa, iàïðèêëàa, òà Äàøàâñuêa ðîaîâèùà âæa ìàeæa âè÷aðïài³. À ià ¿õ ì³ño³ ñòâîðai³ ðaçaðâoàðè aëÿ çaaðaæaiiÿ ïðèðîaiuîãî ãàço, ùî iàaõîaèòu ïî ãàçîïðîâîao ³ç Çàõ³aiîãî Ñèa³ðo. Âña oa ïðèçâîaèòu aî çàiaïàao òà ãàëuìoâàiiÿ aêîiîì³êè. Òîìo, òàêà ïðîaëaìà, ÿê “ãàç”, º âàæëèâîþ aëÿ âñ³õ iàñ – oêðà¿iñuêîãî iàðîao òà aaðæàâè. Âîià ia º ðîçâ’ÿçàiîþ ià aàièe ÷àñ ³ ìai³ aoëî o³êàâî aîñë³aæoâàòè ¿¿, ïî÷èiàþ÷è ç 20-õ ðîê³â ÕÕ ñò., ¿¿ aòàïè ðîçâèòêo òà ôîðìoâàiiÿ, ùî aoaa îïèñàiî òà ïîÿñiaiî â ìî¿e ðîaîò³. Ìîæià aoaa a³çiàòèñu ïðî âñ³ o³ ïðîaëaìè, à òàêîæ ïîaà÷èòè aèiàì³êo âèaîaoòêo ïàëèâà â Óêðà¿i³, çà ãðàô³êîì ìîæià ñïîñòað³ãàòè, ÿê çðîñòàâ âèaîaoòîê ïàëèâà, ³ iàâïàêè – ñïàaàâ (ãðàô³ê 1).

Ç aiÿ ïðîãîëîøaiiÿ iaçàëaæiîñò³ ïaðaa iàøîþ aaðæàâîþ â³aêðèëèñÿ ìîæëèâîñò³ âõîaæaiiÿ aî ñâ³òîâîãî ñï³âòîâàðèñòâà â³ëuièõ ³ ïðîoâ³òàþ÷èõ êðà¿i. Àaæa aëÿ ouîãî Óêðà¿ià ìຠâñ³ ìîæëèâîñò³. Çà çàãàëuièìè îañÿãàìè ïðèðîaièõ ðañoðñ³â òà aêîiîì³÷ièì ïîòaio³àëîì iàøà êðà¿ià ïîñ³aຠâîñuìa ì³ñoa â ñâ³ò³ ³ ìຠðaàëuio ïaðñïaêòèâo ïaðaòâîðaiiÿ â îaio ç iàeaàãàòøèõ êðà¿i ñâ³òo. Àëa òàê ia ñòàëîñÿ, òîìo, ùî iàñòoïià aêîiîì³÷ià êðèçà, ùî îõîïèëà âñ³ ïðîìèñëîâîñò³, o³ëo aaðæàâo, çîêðaìà ³ ãàçîâo ïðîìèñëîâ³ñòu. À îñiîâiîþ ïðè÷èiîþ aoëî òa, ùî o ïaðø³ ðîêè aîñÿãiaiiÿ iaçàëaæiîñò³ aoëè â³añoòi³ ðaàëui³ aêîiîì³÷i³ ðaôîðìè, ïðîaîâæoâàëà a³ÿòè ñòàðà, â³aæèëà ðàaÿiñuêà ñèñòaìà ãîñïîaàðþâàiiÿ, ùa ³ñioâàëè òîòàë³òàði³ çàëèøêè. Âña oa ÿ âaao aî òîãî, ùî, ÿêùî â Óêðà¿i³ ³ñioâàòèìa aêîiîì³÷ià êðèçà, òî ÿê aoaa ðîçâèâàòèñu ãàçîâà ïðîìèñëîâ³ñòu? Íà oa ïèòàiiÿ ÿ aoao ñòàðàòèñu â³aïîâ³ñòè òà ðîçãëÿioòè eîãî aaòàëui³øa.

 ñâî¿e ðîaîò³ ÿ ñòàâëþ ïaðaa ñîaîþ çà ìaòo ðîçêðèòòÿ îai³º¿ ç iàeâàæëèâ³øèõ ïðîaëaì iàøî¿ aaðæàâè – ðîçâèòîê ãàçîâî¿ ïðîìèñëîâîñò³, ¿¿ ãàëuìoâàiiÿ, òðoaiîù³, ÿê³ ïîâ’ÿçài³ ç âèaîaoâàiiÿì ïðèðîaiuîãî ãàço. À òàêîæ ¿¿ ðîçâèòîê ià ño÷àñiîìo aòàï³, çàaîðãîâài³ñòu, âðàõîâoþ÷è, ùî çià÷ià ÷àñòèià ¿¿ ïðèïàaຠià iàñaëaiiÿ, iañòà÷à ãàço, à òàêîæ ñoïaða÷êè ì³æ êað³âièoòâîì.

2.1. Ãàçîâà ïðîìèñëîâ³ñòu – iàeìîëîaøà ãàëoçu ïàëèâiî¿ ïðîìèñëîâîñò³. Âèêîðèñòàiiÿ ãàço â aâà ðàçè aaøaâøa, ïîð³âiÿiî ç iàôòîþ. Êð³ì òîãî, âîià çàaaçïa÷oº âèðîaièoòâî àçîòièõ aîaðèâ ³ ñèiòaòè÷ièõ ìàòað³àë³â. Öÿ ãàëoçu â³a³ãðຠâaëèêa çià÷aiiÿ â ðîçâèòêo aêîiîì³êè, â çaàãà÷aii³ Óêðà¿iè, â ï³aiañaii³ aêîiîì³êè aî ð³âiÿ iàøèõ ºâðîïaeñuêèõ âèñîêîðîçâèioòèõ aaðæàâ. À òàêîæ, â çàaaçïa÷aii³ Óêðà¿iîþ iàñaëaiiÿ òaïëîì.

Ãàçîâà ïðîìèñëîâ³ñòu çàðîaèëàñÿ ià Ïðèêàðïàòò³ â 20-ò³ ðîêè ÕÕ ñò. À òî÷i³øa, òî âïaðøa aoëî çàô³êñîâàiî çàðîaæaiiÿ o³º¿ ãàëoç³ â 1901 – 1902 ðð. ï³a ÷àñ aoa³âièoòâà ñîëaièõ øàõò o Ïaðaaêàðïàòò³. Ïaðøa ðîaîâèùa ïðèðîaiîãî ãàço â³aêðèëè o 1910 ð. iaïîaàë³ê ì. Êàëoøà (²âàiî-Ôðàiê³âñuêà îaë.). Ó 1913 ð. â³aêðèòî Äàøàâñuêa ðîaîâèùa, à ç 1924 ð. ðîçïî÷àòî ïðîìèñëîâo ðîçðîaêo ouîãî ðîaîâèùà (Ëuâ³âñuêà îaë.). Òîa³ æ çaoaîâàiî ïaðø³ ãàçîïðîâîaè Äàøàâà – Ñòðèe (1924) òà Äàøàâà – Ëuâ³â (1929). Ç 1933 ð. aêñïëoàòoºòuñÿ Êàëoñuêa ðîaîâèùa. Âàæëèâèì êðîêîì o ðîçâèòêo ãàçîâî¿ ïðîìèñëîâîñò³ ñòàëî â³aêðèòòÿ Óãaðñuêîãî ðîaîâèùà ià Ëuâ³âùèi³ òà ñïîðoaæaiiÿ iàea³ëuøîãî ià òîe ÷àñ ìàã³ñòðàëuiîãî ãàçîïðîâîao Äàøàâà – Êè¿â. Çãîaîì â³i aoâ ïðîaîâæaièe aî ñàìî¿ Ìîñêâè.

Äî 1050 ð. â Óêðà¿i³ aêñïëoàòoâàëîñÿ ÷îòèðè ðîaîâèùà, ÿê³ çàaaçïa÷oâàëè ïîiàa 1,5 ìëða êoaîìaòð³â ãàço – ÷âaðòu òîa³ ùa ñîþçiîãî âèaîaoòêo. Ç ÷àñîì aî ièõ ïðèºaiàëîñÿ oi³êàëuia Øaaaëèiñuêa ãàçîêîiaaiñàòia ðîaîâèùa ià Õàðê³âùèi³.  ouîìo ðîaîâèù³ ñêîioaiòðîâàiî ïîiàa 80% ðîçâ³aàièõ çàïàñ³â ãàço. Âèçià÷io ðîëu â³a³ãðຠâîiî e o âèaîaoòêo ãàço. Ñâîãî ÷àño îañÿã ãàçîâèaîaoòêo ñòàiîâèâ òoò aî 20% çàãàëuiîñîþçiîãî, çàãàëuièe îañÿã âèaîaoòîãî â Øaaaëèio³ ãàço ïaðaâèùèâ 550 ìëða êoaîìaòð³â, àëa ïðîìèñëîâà aêñïëoàòào³ÿ ouîãî ðîaîâèùà ùa òðèâàº. Ç Øaaaëèiêè â ð³çièõ iàïðÿìàõ ïðîëÿãàþòu ãàçîïðîâîaè: Øaaaëèiêà – Õàðê³â, Øaaaëèiêà – Ïîëòàâà – Êè¿â, Øaaaëèiêà – Äi³ïðîïaòðîâñuê – Êðèâèe г㠖 Îaañà – Êèøèi³â. Ãàçîïðîâîaîì Øaaaëèiêà – Áºëãîðîa – Êoðñuê – Áðÿiñuê – Ìîñêâà oêðà¿iñuêèe ãàç aàãàòî ðîê³â iàaõîaèâ aî Ðîñ³¿.

2.2. Ó 1940 ð. o Ïaðaaêàðïàòò³ çîñaðaaæoâàëîñÿ 87% âèaîaoòêo ãàço â òîa³øiuîìo ÑÐÑÐ. Ç ouîãî ðàeîio aoëè ïðîêëàaai³ ìàã³ñòðàëui³ ãàçîïðîâîaè aî Êèºâà, ̳iñuêà, Ðèãè, Ëai³iãðàaà, Ìîñêâè òà ³iøèõ ì³ñò. Òaïað ià Ïaðaaêàðïàòñuêo iàôòîãàçîiîñio îaëàñòu ïðèïàaຠ3,1% âñuîãî âèaîaoaêo ãàço â Óêðà¿i³. Öae ðàeîi aîñèòu ïaðñïaêòèâièe, aî ãàç âèaîaoâàþòu â îñiîâiîìo ç iaçià÷ièõ ãëèaèi. Ðîçâ³aài³ çàïàñè ãàço ñòàiîâëÿòu 94 ìëða ì3 .  o³ëîìo, o Çàõ³aiîoêðà¿iñuêîìo iàôòîãàçîiîñiîìo ðaã³îi³ ïðîãiîçîâài³ çàïàñè iàôòè ³ ãàço ñòàiîâëÿòu ïîiàa 600 ìëi. ò. oìîâièõ îaèièou ïàëèâà. Ïðè÷îìo, a³ëuø i³æ ïîëîâèià ¿õ ñêîioaiòðîâàià â ²âàiî-Ôðàiê³âñuê³e îaëàñò³, aa âîiè çàëÿãàþòu ià ãëèaèi³ 5 – 6 êì, ùî º îñiîâiîþ òaõi³÷iîþ ïðîaëaìîþ ïðîìèñëîâîãî âèaîaoòêo ¿õ.

Ó Ïðèêàðïàòò³ Á³ëu÷a – Âîëèouêa ãàçîâa ðîaîâèùa, ùî aêñïëoàòoºòuñÿ ç 1949 ð. Êîñìàouêa ãàçîêîiaaiñàòia ðîaîâèùa, ùî aêñïëoàòoºòuñÿ ç 1969 ð., º o³iièì aëÿ õ³ì³÷iî¿ ïðîìèñëîâîñò³. Éîãî ãàçîêîiaaiñàò ïaðaðîaëÿºòuñÿ ià Íàaâ³ðiÿiñuêîìo ãàçîïaðaðîaiîìo çàâîa³. Îïàðñuêa, Óãaðñuêa, Ðoaê³âñuêa ðîaîâèùà ùa aêñïëoàòoþòuñÿ, àëa ¿õi³ çàïàñè âæa aoæa âè÷aðïàiî. Êîñ³âñuêa ³ Êàaîaiaiñuêa ãàçîâ³ ðîaîâèùà âèêîðèñòîâoþòu aëÿ ì³ñoaâèõ ïîòðaa. Êð³ì ïaðaë³÷aièõ ãàçîâèõ ðîaîâèù ³ ãàçîâèÿâ³â ïðîìèñëîâîãî çià÷aiiÿ. Öa – Ñoaîâî – Âèøiaiñuêa, Íaìèð³âñuêa, Ñîëîòâèiñuêa, Ìoêà÷³âñuêa, ²ðøàâñuêa òà ³i.

Çìaiøaiiÿ âèaîaoòêo ãàço â Ïaðaaêàðïàòñuê³e iàôòîãàçîiîñi³e îaëàñò³ – oa º îaià ³ç ïðîaëaì ðîçâèòêo ãàçîâî¿ ïðîìèñëîâîñò³ òà aêîiîì³êè â òîìo ÷èñë³. À ïîÿñiþºòuñÿ oa òèì, ùî âè÷aðïoºòuñÿ ãàç ³ç ñòàðèõ ðîaîâèù, iaðào³îiàëuiî âèðîaëÿºòuñÿ çià÷ià ÷àñòèià ðîaîâèù, îñê³ëuêè âaëèêà ê³ëuê³ñòu ãàço çàëèøàºòuñÿ ï³a çaìëaþ, à iaaàâiî â³aêðèò³ iîâ³ ðîaîâèùà àaî ìàëîïîòoæi³, àaî ia ðîçðîaëÿþòuñÿ çîâñ³ì. Ôàõ³âo³ ââàæàþòu, ùî â Ïðèêàðïàòò³ ìîæià ça³ëuøèòè âèaîaoòîê ãàço, àëa aëÿ ouîãî ïîòð³aiî â³aiîâèòè çàïoùai³ ñâaðaëîâèiè, ïîë³ïøèòè ÿê³ñòu ïîøoêîâî-ðîçâ³aoâàëuiîãî aoð³iiÿ, çàaaçïa÷èòè aoðîâ³ îðãài³çào³¿ îaëàaiàiiÿì aëÿ aoð³iiÿ ñâaðaëîâèiè çàâãëèaøêè 5 – 7 òèñ. ì. Çà âèaîaoòêîì ïðèðîaiîãî ãàço â Óêðà¿i³ ïðîòÿãîì 1940 – 1995 ðð. ìîæià ñïîñòað³ãàòè çà òàaëèoaþ 1 â Äîaàòêo.

Ùî æ aî ³iøèõ îaëàñòae Óêðà¿iè, òî â Äi³ïðîâñuêî – Äîiaouêo ãàçîiîñio îaëàñòu âèÿâëaiî ïîðÿa ç ïîêëàaàìè iàôòè â Äi³ïðîâñuêî – Äîiaouê³e çàïàaèi³. Àëa îñiîâi³ ðîaîâèùà ãàço ñòàëè â³aîìèìè o aðoã³e ïîëîâèi³ 60-õ ðîê³â. Äi³ïðîâñuêî – Äîiaouêà iàôòîãàçîiîñià îaëàñòu iàea³ëuøà â Óêðà¿i³, ia ia¿ ïðèïàaຠ93, 8% âèaîaoòêo ãàço êðà¿iè. Îñiîâi³ ðîaîâèùà ïðèðîaiîãî ãàço ðîçòàøîâài³, òàêîæ, o Õàðê³âñuê³e îaëàñò³ (Øaaaëèiñuêa, Õðañòèùaiñuêa, Êaø÷³âñuêa, Äðoæaëþa³âñuêa ³ Çàõ³aiîõðañòèùaiñuêa); Ñoìñuê³e (Ðèaàëuñuêa, Êà÷ài³âñuêa); Ïîëòàâñuê³e (Ñîëîõî – Äèêàiñuêa); Äi³ïðîïaòðîâñuê³e (Ïaðaùaïèiñuêa) òà ×aði³ã³âñuê³e (Ãi³aèio³âñuêa). Òoò âèÿâëaiî 111 ãàçîâèõ ðîaîâèù, çàïàñè ãàço ñòàiîâëÿòu 785,4 ìëða. ì3 . (aèâ. êàðòo â aîaàòêo)

Íàea³ëuøa ³ç çàçià÷aièõ ðîaîâèù – Øaaaëèiñuêa, ÿêa ì³ñòèòu 80% oñ³õ çàïàñ³â ãàço â Óêðà¿i³. Äðoãa ì³ñoa â Óêðà¿i³ çà çàïàñàìè ãàço çàeìຠÇàõ³aiîõðañòèùaiñuêa ãàçîêîiaaiñàòia ðîaîâèùa, ÿêa aêñïëoàòoþòu ç 1970 ð.

Ãaîëîãîðîçâ³aièêè e ñuîãîai³ âèÿâëÿþòu iîâ³ ðîaîâèùà ãàço, â òîìo ÷èñë³ â Ëoãàiñuê³e îaëàñò³, ùî ñâ³a÷èòu ïðî aàãàòñòâî iàað Äi³ïðîâñuêî – Äîiaouêî¿ çàïàaèiè, ïðî òa, ùî âña ùa ia âòðà÷aiî òà ia âè÷aðïàiî, ïîòð³aiî ò³ëuêè ïðèêëàñòè “òðîõè ñèë”.

Ó Ïðè÷îðiîìîðñuêî – Êðèìñuê³e iàôòîãàçîiîñi³e îaëàñò³ â³aêðèòî e aêñïëoàòoþòuñÿ 17 ãàçîâèõ ðîaîâèù ³ç çàãàëuièìè çàïàñàìè 14,3 ìëða. ì3 . Íàea³ëuø³ ç ièõ: Ãîëèoèiñuêa, Äæàiêîeñuêa, Ãë³a³âñuêa, Îëai³âñuêa, Çàaîðiaiñuêa, Ñòð³ëê³âñuêa ðîaîâèùà, 85% ðîçâ³aàièõ ià ϳâai³ Óêðà¿iè ðîaîâèù – oa ìîðñuê³ ðîaîâèùà ïðèðîaiîãî ãàço (aèâ. òàaëèoþ 2). Ç ìîðñuêîãî aià ñuîãîai³ âèaîaoâàºòuñÿ aëèçuêî 650 ìëða. êoaîìaòð³â ãàço ià ð³ê. Òaïað ià ai³ ×îðiîãî ìîðÿ ãaîëîãè âèÿâèëè ùa ðÿa ïaðñïaêòèâièõ ãàçîâèõ ï³aâèùaiu (ï³açaìièõ ³ âîaiî÷àñ ï³aâîaièõ ñòðoêòoð).

Íaùîaàâiî â³aêðèòî ø³ñòu iîâèõ ãàçîâèõ ðîaîâèù – ×aðâîiîãðàañuêa â Õàðê³âñuê³e îaëàñò³, Êðoæèë³âñuêa – â Ëoãàiñuê³e, Âaðaùèouêa òà Îðõîâèouêa – o Ëuâ³âñuê³e, Óëÿi³âñuêa – o Äi³ïðîïaòðîâñuê³e, ϳâi³÷iîêàçàòèiñuêa – ià ai³ Àçîâñuêîãî ìîðÿ.

Äèiàì³êo âèaîaoòêo ïðèðîaiîãî ãàço â Óêðà¿i³ ïðîòÿãîì 1940 – 1995 ðð. â³aîaðàæaiî ià a³àãðàì³ 1.

Îaiî÷àñiî ³ç ça³ëuøaiiÿì âèaîaoòêo ðîçïî÷àëîñÿ ³iòaiñèâia aoa³âièoòâî ãàçîòðàiñïîðòiî¿ ñèñòaìè. Ïîòoæi³ òðoaîïðîâîaè aoëî ïðîêëàaaiî â³a ðîaîâèù Õàðê³âñuêî¿ îaëàñò³ aî Êèºâà, Äîëèiè, Óæãîðîaà, Äi³ïðîïaòðîâñuêà, Êðèâîãî Ðîão, Îaañè, ²çìà¿ëà, òà â Äîiaàñ. Òàê, o 1978 ð. ââaaaiî â aêñïëoàòào³þ ãàçîïðîâ³a “Ñîþç”, òðàñà ÿêîãî ïðîõîaèòu â³a Îðaiaoðçuêîãî ðîaîâèùà (Çàõ³aièe Ñèa³ð) aî Óæãîðîaà ³ aàë³ aî êðà¿i Öaiòðàëuiî¿ ªâðîïè. Ó 1984 ð. ñòàâ aî ëàao ïîòoæièe ãàçîïðîâ³a Óðaiãîe – Ïîìàðè – Óæãîðîa. ×aðaç ñèñòaìo ìàã³ñòðàëuièõ ãàçîïðîâîa³â â Óêðà¿i³ Ðîñ³ÿ ça³eñiþº aêñïîðò ñâîãî ãàço aî ÷îòèðiàaoÿòè êðà¿i ªâðîïè, o òîìo ÷èñë³ â ×aõ³þ, Ñëîâà÷÷èio, Óãîðùèio, Ïîëuùo, Þãîñëàâ³þ, Àâñòð³þ, ÔÐÍ, Ôðàio³þ, ²òàë³þ òà Òoða÷÷èio.

2.3. Âèã³aia ãaîãðàô³÷ia ïîëîæaiiÿ Óêðà¿iè ià îñiîâièõ øëÿõàõ òðàiñïîðòoâàiiÿ ãàço ç iàea³ëuøèõ ãàçîaîaoâièõ ðaã³îi³â Ðîñ³¿, êðà¿i Öaiòðàëuiî¿ À糿 òà Áëèçuêîãî Ñõîao aî iàea³ëuøèõ eîãî ñïîæèâà÷³â o êðà¿iàõ Çàõ³aiî¿, Öaiòðàëuiî¿ òà Ñõ³aiî¿ ªâðîïè âèçià÷ຠêëþ÷îâo ðîëu ãàçîòðàiñïîðòiî¿ ñèñòaìè Óêðà¿iè o ì³æiàðîai³e òîðã³âë³ ãàçîì. Öa ñâ³a÷èòu ïðî òa, ùî Óêðà¿ià â³a³ãðຠâaëèêo ðîëu o o³e òîðã³âë³ ãàçîì, aa çàa³ÿi³ âèñîêîðîçâèioò³ aaðæàâè ñâ³òo. Âîià ìຠiàea³ëuøèe o ñâ³ò³ ãàçîòðàiñïîðòièe ïîòaio³àë, ÿêèe ñòàiîâèòu ià âõîa³ 290 ìëða. êoaoìaòð³â, à ià âèõîa³ (â êðà¿iè Çàõ³aiî¿, Öaiòðàëuiî¿ ³ Ñõ³aiî¿ ªâðîïè, à òàêîæ o Ìîëaîâo òà ϳâaaiu Ðîñ³¿) ìàeæa 170 ìëða. êoaîìaòð³â ià ð³ê. Çà ïðîòÿæi³ñòþ ìàã³ñòðàëuièõ ãàçîïðîâîa³â âaëèêîãî a³àìaòðà, ÿêà ià ñuîãîai³ ñòàiîâèòu ïîiàa 35 òèñ. êì, Óêðà¿ià ïîñòoïàºòuñÿ ëèøa ÑØÀ òà Ðîñ³¿. Íà òaðèòî𳿠Óêðà¿iè ðîçòàøîâàiî aâàiàaoÿòu âaëèêèõ ï³açaìièõ ãàçîñõîâèù, ùî ìàþòu iàaçâè÷àeiî âàæëèâa çià÷aiiÿ aëÿ ðaãoëþâàiiÿ ïîaà÷³ ãàço ïðîòÿãîì ðîêo.

Íàea³ëuøèìè ãàçîïðîâîaàìè â Óêðà¿i³ º: Òàãàiðîã – Ìàð³oïîëu (312,3 êì), Ëoãàiñuê – Ðoa³æia (148,1 êì), Àìâîñ³¿âêà – Ñëîâ’ÿiñuê (135 êì), Äàøàâà – Êè¿â (462 êì), Êè¿â – Áðÿiñuê (367 êì), Øaaaëèiêà – Ïîëòàâà – Êè¿â (477,4 êì), ªôðaì³âêà – Äèêàiuêà – Êè¿â (478 êì), Êè¿â – Çàõ³a Óêðà¿iè-1 ³ -2 (367 ³ 506 êì) òà ³i. ijàìaòð òðoa 520 – 1420 ìì, ðîaî÷èe òèñê – 35 àòì ³ âèùa. bê ìè çiàºìî, ï³aïðèºìñòâà ãàçîâî¿ ïðîìèñëîâîñò³ ça³eñiþþòu âèaîaoâàiiÿ, çaað³ãàiiÿ, òðàiñïîðòoâàiiÿ òà ïaðaðîaêo ïðèðîaiîãî ãàço. Òàê, o aàëàiñ³ ñïîæèâàiiÿ ãàço â Óêðà¿i³ ìîæià âèa³ëèòè òðè îñiîâi³ ñêëàaîâ³: âëàñièe aîaoòîê (aëèçuêî 18 ìëða êoaîìaòð³â ià ð³ê), ³ìïîðò (25 – 26 ìëða êoaîìaòð³â) òà ãàç, ùî iàaõîaèòu â³a ðîñ³eñuêîãî ÂÀÒ “Ãàçïðîì” çà òðàiçèò (30 – 32 ìëða êoaîìaòð³â). Çàâaðøoºòuñÿ aoa³âièoòâî ìàã³ñòðàëuiîãî ãàçîïðîâîao Äæàiêîe – Ôaîaîñ³ÿ – Êað÷ aîâæèiîþ 254 êì. Ñë³a â³açià÷èòè âaëè÷açio ïðîïoñêio ñïðîìîæi³ñòu ìàã³ñòðàëuièõ ãàçîïðîâîa³â Óêðà¿iè. Òàê, a³þ÷èe ãàçîïðîâ³a Òîðæîê – Äîëèià çàâaîâæêè 529 êì ³ a³àìaòðîì 1420 ìì ìຠïîòoæi³ñòu 11 ìëða êoa. ìaòð³â ãàço ià ð³ê. Äðoãà ièòêà ãàçîïðîâîao Àiàiu¿â – ²çìà¿ë çàâaîâæêè 377 êì ³ a³àìaòðîì òðoa 1420 ìì, ÿêà ùa ñïîðoaæoºòuñÿ, ðîçðàõîâàià ià ïaðaêà÷oâàiiÿ 18 ìëða êoaîìaòð³â ãàço ià ð³ê.

2.4. ×aðaç Óêðà¿io â ªâðîïo òðàiñïîðòoºòuñÿ aëèçuêî 97% aêñïîðòièõ îañÿã³â ðîñ³eñuêîãî ÂÀÒ “Ãàçïðîì”. bê ïëàòo çà òðàiçèò ðîñ³eñuêîãî ãàço Óêðà¿ià îòðèìoº â ñaðaaiuîìo 30 ìëða êoaîìaòð³â ïðèðîaiuîãî ãàço. Ðîçðàõoiêè ça³eñiþþòuñÿ çà ïîãîaæaiîþ òàðèôiîþ ñòàâêîþ (1,09 aîëàðà ÑØÀ çà òðàiñïîðòoâàiiÿ 1 òèñ. êoaîìaòð³â ãàço ià 100 êì), ùî çià÷iî ièæ÷a ñâ³òîâèõ òàðèô³â (2 – 4,5 aîëàðà ÑØÀ). Ía çîâñ³ì çàaîâîëuiÿº oêðà¿iñuêo ñòîðîio e ôàêòè÷iî aàðòaðià ôîðìà ðîçðàõoiê³â. Îaiàê ïaðaãëÿa òàêî¿ oñòàëaiî¿ ïðàêòèêè iaìîæëèâèe aaç ïîãàøaiiÿ òàê çâàiîãî “ãàçîâîãî aîðão” ïaðaa Ðîñ³ºþ. Ââàæàþòu, ùî ç ïaðaõîaîì aî ñâ³òîâèõ ðîço³iîê Óêðà¿ià ìîãëà a o ðàõoiîê îïëàòè çà òðàiçèòi³ ïîñëoãè îòðèìàòè ç Ðîñ³¿ aî 60% iaîaõ³aiîãî ¿e ãàço.

Ïðàãio÷è oièêioòè çàëaæiîñò³ â³a òðàiçèòo ãàço oêðà¿iñuêîþ òaðèòîð³ºþ, Ðîñ³ÿ ñuîãîai³ øoêຠàëuòaðiàòèâi³ âàð³àiòè eîãî òðàiñïîðòoâàiiÿ çà êîðaîi. Íaùîaàâiî ÂÀÒ “Ãàçïðîì” oðî÷èñòî ïðîãîëîñèëî ïðî â³aêðèòòÿ òðàiñ’ºâðîïaeñuêîãî ãàçîïðîâîao bìàë – Çàõ³aià ªâðîïà, ÿêèe aoëî ïðîêëàaaiî ÷aðaç òaðèòîð³þ Ðañïoaë³êè Á³ëîðoñu. Çàãàëuià aîâæèià ãàçîïðîâîao ñòâiîâèòu aëèçuêî 5100 êì ³ âæa o iàñòoïiîìo ðîo³ aoaa â³aïðàâëaiî, ïaðaâàæiî ià aêñïîðò – aî ͳìa÷÷èiè òà Áaëu㳿, aëèçuêî 15 ìëða êoaîìaòð³â ãàço. À â ìàeaoòiuîìo ïîñòàâêè ãàço ÷aðaç Á³ëîðoñuêo òaðèòîð³þ çìîæoòu aîñÿãòè 28 ìëða êoaîìaòð³â ià ð³ê. Ñï³ëuiî ç Òoða÷÷èiîþ Ðîñ³ÿ ïî÷àëà ça³eñiþâàòè ïðîaêò òðàiñïîðòoâàiiÿ ãàço ïî aio ×îðiîãî ìîðÿ – “Áëàêèòièe ïîò³ê”. Ó ðàìêàõ ouîãî ïðîaêòo ïaðaaaà÷àºòuñÿ òðàiñïîðòoâàiiÿ 30 ìëða êoaîìaòð³â ãàço ià ð³ê. Íaùîaàâiî â ëèïi³-ñaðïi³ 2000 ðîêo, ï³a ÷àñ çoñòð³÷³ ç ïðaì’ºð-ì³i³ñòðîì Ðîñ³¿ Ìèõàeëîì Êàñuÿiîâèì oêðà¿iñuêèe ïðaì’ºð ³êòîð Þùaiêî ïaðaêîiàâ Ðîñ³þ ia aoaoâàòè ãàçîïðîâ³a “bìàë-ªâðîïà”, ÿêèe ìàâ aoòè ïðîêëàaaièe â îaõ³a Óêðà¿iè. Âçàì³i iàø ïðaì’ºð-ì³i³ñòð ïîîa³oÿâ, ùî Óêðà¿ià a³ëuøa ia êðàñòèìa ðîñ³eñuêèe ãàç ³ ñïðàâiî ïëàòèòèìa çà ñïîæèòèe. Åêñïaðòè îo³iþþòu ìîñêîâñuêèe â³çèò Þùaiêà ÿê aoæa oñï³øièe – oñ³ ïîïaðaaièêè ³êòîðà Àiað³eîâè÷à ïîa³aièõ aîìîâëaiîñòae o Ìîñêâ³ ia aîñÿãàëè, ùî aoëî e ïîçèòèâièì aëÿ Óêðà¿iè, aî, ïîêè ùî, aaç ðîñ³eñuêîãî ãàço Óêðà¿iè “ia îa³eòèñu”, âîià e òàê ïaðaa iaþ â aîðão çà ãàç. Íàïðèêëàa, Ðîñ³ÿ ìຠià oêðà¿iñuêîìo ðèiêo iàôòîïðîaoêò³â ìàeæa ïîâio ìîiîïîë³þ. Âîià aèêòoº iàì ³ o³io, ³ îañÿã ïîñòà÷àiiÿ. Ôàêòè÷iî, i³õòî ia çàâàæຠÌîñêâ³ e aàë³ iàðîùoâàòè o³iè. Íaçãðàai³ ñïðîaè Êèºâà âèeòè ç aêîiîì³÷iî¿ çàëaæiîñò³ ïîêè ùî i³÷îãî ia aàëè. Âêðàe ïîãàiî ô³iàiñoºòuñÿ ñïîðoaæaiiÿ iàôòîïðîâîao Îaañà – Áðîaè, ÿêèe â³aêðèâ aè øëÿõ â Óêðà¿io àçaðaàeaæàiñuê³e ÷è iàâ³òu ³ðàêñuê³e iàôò³. Ãàëuìoºòuñÿ oa aoa³âièoòâî, iàñàìïaðaa, àaè aîãîaèòè ðîñ³eñuêèì “aðàòàì”. À ÿê ò³ëuêè Êè¿â âèa³ëÿº ãðîø³ ià iàôòîïðîâ³a, Ìîñêâà îaðàço ïî÷èiຠâèìàãàòè ïîãàøaiiÿ aîðã³â çà
ãàç. Öa ñâ³a÷èòu ïðî òa, ùî Óêðà¿ià ia ìîæa â³aìîâèòèñu â³a òðàiñïîðòoâàiiÿ ãàço ÷aðaç ñâîþ òaðèòîð³þ, âîià º çàëaæiîþ ïaðaa Ðîñ³ºþ, à òî÷i³øa, ïaðaa ¿¿ ñèðîâèiîþ – ãàçîì. Ðîñ³ÿ çàëèøàòèìaòuñÿ ïîñòà÷àëuièêîì Óêðà¿iè – ïðèðîaiîãî ãàço. Âña oa ïîðîaæoº ïðîaëaìè – ÿê â aài³e ãàëoç³, òàê ³ â aêîiîì³o³. Òàê, îai³ºþ ç òàêèõ ïðîaëaì º òa, ùî ç 34,8 òèñ. êì. ìàã³ñòðàëuièõ ãàçîïðîâîa³â, ùî ïaðaaoâàþòu ñuîãîai³ ià aàëàiñ³ ÍÀÊ “Íàôòîãàç Óêðà¿iè”, 5,5 òèñ. êì ãàçîïðîâîa³â, àaî 17% ¿õ çàãàëuiî¿ aîâæèiè, âæa â³aïðàoþâàëè ñâ³e ðañoðñ ³ ïîòðaaoþòu çàì³iè. Ía ìaiøa 7 – 10 òèñ. êì ïîòðaaoþòu êàï³òàëuiîãî ðaìîiòo. Çàãàëuia ñïðàoþâàiiÿ ãàçîòðàiñïîðòièõ ìaðaæ Óêðà¿iè ïaðaâèùoº 40 – 60%. ³aïðàoþâàëè ñâ³e ìîòîðañoðñ ³ aëèçuêî òðaòèiè ç 708 ãàçîïaðaêà÷oâàëuièõ ñòàio³e. Íà ñuîãîai³ â Óêðà¿i³ ðîçðîaëaiî ïëài ðaêîiñòðoêo³¿ ñòàðèõ êîìïðañîðièõ ñòàio³e ³ç çàñòîñoâàiiÿì aâèãoi³â âèðîaièoòâà ÂÎ “Çîðÿ” (Ìèêîëà¿â) òà ÀÒ “Ìîòîð – Ñ³÷” (Çàïîð³ææÿ). Óêðà¿ià ìຠâaëèê³ ïaðñïaêòèâi³ iàôòîãàçîiîñi³ ïëîù³, aa ìîæëèâ³ â³aêðèòòÿ ðîaîâèù ñâ³òîâîãî ìàñøòàao. Íàñàìïaðaa, oa ñòîñoºòuñÿ øaëuôo ×îðiîãî ìîðÿ. Íàôòà ³ ïðèðîaièe ãàç º ³ â ðàeîiàõ, aa ¿õ âèaîaoâàþòu aañÿòêàìè ðîê³â. bê âèÿâèëîñÿ, òaðèòîð³ÿ Óêðà¿iè aîñë³aæaià â ãaîëîã³÷iîìo â³aiîøaii³ iaaîñòàòiuî, òîaòî º ïaðñïaêòèâè ïîøoêo aiaðãîiîñ³¿â ïðàêòè÷iî ïî âñ³e Óêðà¿i³: Çàêàðïàòòÿ, Ïaðaaêàðïàòòÿ, Âîëèiu, ×aði³ã³âùèià, Ïðè÷îðiîìîð’ÿ, Àçîâñuêa ìîða, Äîiaàñ, Ïðèai³ïðîâ’ÿ òîùî. À oa ñâ³a÷èòu ïðî ³ñioâàiiÿ aiaðãîiîñ³¿â, ÿê³ ïîòð³aiî øoêàòè, âèðîaëÿòè òà îaðîaëÿòè, à ia øoêàòè ¿õ çà êîðaîiîì ³ òèì ñàìèì ðîaèòè ñîa³ ïðîaëaìo ³ ñâîºìo iàðîaîâ³. Íaîaõ³aiî aîaèâàòèñÿ çðîñòàiiÿ aiaðãîçàaaçïa÷aiiÿ êîæiîãî æèòaëÿ Óêðà¿iè ³ aaðæàâè â o³ëîìo. Áaç ouîãî iaìîæëèâ³ ïîêðàùaiiÿ oìîâ æèòòÿ ãðîìàaÿi iàøî¿ aaðæàâè ³ ï³aâèùaiiÿ ïðîaoêòèâiîñò³ ïðào³ â oñ³õ ñôaðàõ iàðîaiîãî ãîñïîaàðñòâà.

2.5. Ùîaî ðîçì³ùaiiÿ ãàçîâèaîaoâiî¿ ïðîìèñëîâîñò³, òî ñïaoèô³÷iîþ ¿¿ ðèñîþ º âèñîêèe ð³âaiu ¿¿ òaðèòîð³àëuiî¿ êîioaiòðào³¿, à âèaîaoòîê çîð³ºiòîâàièe ià iàeâèã³ai³ø³ oìîâè oêñïëoàòào³¿ ðîaîâèùà. Âèêîðèñòîâoþòu ãàç ià âèðîaièoòâ³ (ìaòàëoðã³eià ïðîìèñëîâ³ñòu, õ³ì³÷i³ òà oaìaiòi³ çàâîaè) ³ aëÿ êîìoiàëuiî-ïîaoòîâèõ ïîòðaa. Ïðèaëèçiî 4/5 ïðèðîaiîãî ãàço âèêîðèñòîâoºòuñÿ aëÿ ïîòðaa ïðîìèñëîâîñò³. Âèêîðèñòàiiÿ ãàço â êîìoiàëuiîìo ãîñïîaàðñòâ³ ìຠñaçîiièe õàðàêòað. Îñê³ëuêè ãàç ïðîòÿãîì ðîêo ïîaàºòuñÿ ð³âiîì³ðiî, aîñèòu àêòoàëuièì çàâaàiiÿì º aoa³âièoòâî ãàçîñõîâèù. Ñoïoòi³ ãàçè, ÿê³ º ià ðÿa³ iaâaëèêèõ ãàçîâèõ ðîaîâèù, – oa aoæa o³iià ñèðîâèià, ÿêà ïîòð³aià aëÿ ïðîìèñëîâîñò³ îðãài³÷iîãî ñèiòaço. Ç ièõ ià ãàçîaaiçèiîâèõ çàâîaàõ îaaðæoþòu aaiçèi.

Ïaâio ðîëu o ïàëèâiîìo aàëàiñ³ â³a³ãðຠoòèë³çào³ÿ ïðîìèñëîâèõ ãàç³â ³ âèðîaièoòâî øòo÷iîãî ãàço ç òâaðaîãî ïàëèâà.  Äîiaàñ³ (Ëèñè÷àiñuê) âaaaòuñÿ ï³açaìià ãàçèô³êào³ÿ âoã³ëëÿ. Òàêîæ, îñiîâièì iàïðÿìîì aôaêòèâiîãî âèêîðèñòàiiÿ ïðèðîaiîãî ãàço, êð³ì êîìoiàëuiî-ïîaoòîâîãî ñaêòîðo ³ øèðîêîãî ïaðaâaaaiiÿ ià iuîãî àâòîòðàiñïîðòo, º iàôòîõ³ì³÷ièe, aa ÿê ïðîaoêò îaaðæoþòu ñèiòaòè÷i³ ìàòað³àëè. Ç îai³º¿ òîiiè ð³aêèõ âoãëaâîa³â ìîæià îaaðæàòè 600-700 êã iàôòîõ³ì³÷iî¿ ñèðîâèiè, âàðò³ñòu ÿêî¿ â aàãàòî ðàç³â ïaðaâèùoº aôaêò âèêîðèñòàiiÿ eîãî ÿê ïàëèâà. Íà êîìoiàëuiî-ïîaoòîâ³ ïîñëoãè âèòðà÷àºòuñÿ 17 ìëða ì3 ãàço, à ià âèðîaièoòâî aëaêòðîaiað㳿 – ìàeæa 34 ìëða ì3 ãàço ià ð³ê.

2.6. Ðîçðàõoiêè çà aiaðãîiîñ³¿ ià ñuîãai³ iàeaîëþ÷³øà ïðîaëaìà ia ò³ëuêè aëÿ iàøî¿ aaðæàâè, ï³aïðèºìñòâ, oñòàiîâ ³ îðãài³çào³e, à aëÿ ìaøêàio³â ïðèâàòièõ aoaèiê³â ³ êâàðòèð o aàãàòîïîâaðõ³âêàõ. Âðàõîâoþ÷è, ùî çià÷ià ÷àñòèià çàaîðãîâàiîñò³ çà ãàç ïðèïàaຠià iàñaëaiiÿ, òà aaðo÷è aî oâàãè, ùî aîðãè ùîì³ñÿoÿ çðîñòàþòu, ²âàiî-Ôðàiê³âñuêà îaëàñià aaðæàaì³i³ñòðào³ÿ âèaàëà ðîçïîðÿaæaiiÿ “Ïðî çàòâaðaæaiiÿ ïîðÿaêo â³aêëþ÷aiiÿ æèòëîâèõ ïðèì³ùaiu â³a ãàçîïîñòà÷àiiÿ”. ³aïîâ³aiî aî ouîãî ðîçïîðÿaæaiiÿ, ²âàiî-Ôðàiê³âñuêà ô³ë³ÿ ÄÊ “Òîðãîâèe a³ì “Ãàç Óêðà¿iè”” aoaa ïðèïèiÿòè ïîñòà÷àiiÿ ãàço àaîiaiòàì, ÿêùî ñoìà çàaîðãîâàiîñò³ çà ñïîæèòa ïàëèâî ïaðaâèùoâàòèìa 300 ãðèâaiu. Ïðèïèiaiiÿ òà ïîiîâëaiiÿ ïîñòà÷àiiÿ ãàço aoaa ïðîâîaèòèñÿ çà ðàõoiîê àaîiaiò³â-aîðæièê³â ï³ñëÿ ñïëàòè çàaîðãîâàiîñò³. Äî ða÷³, òàêèõ ðàaèêàëuièõ çàõîa³â oæèâàëè ïîaaêoaè ëèøa aî òèõ ñïîæèâà÷³â, aîðã ÿêèõ ïaðaâèùoâàâ îaio òèñÿ÷o ãðèâaiu.

Ãàç ïaðaêðèâàòèìoòu ï³ñëÿ ïaðaâ³ðêè êîæiîãî àaîiaiòà – çoñòð³÷³ ç ièì òà îôîðìëaiiÿ â³aïîâ³aiîãî àêòo çâ³ðêè ðîçðàõoiê³â, ÿêèe ñïîæèâà÷ ìຠâëàñiîðo÷iî ï³aïèñàòè. Çàaîðîiaiî ïîçaàâëÿòè ãàçîïîñòà÷àiiÿ òèõ ñïîæèâà÷³â, ÿê³ çàaîðãoâàëè ÒÄ “Ãàç Óêðà¿iè” ÷aðaç iaâèïëàòo ¿ì çàðîa³òiuî¿ ïëàòè ÷è ïaiñ³¿ àaî iaïðèçià÷aiiÿ ñoañèa³e. aëÿ ouîãî iàëaæèòu ïîaàòè o ðîçðàõoiêîâ³ a³ëuièo³ â³aïîâ³ai³ aîêoìaiòè. Êð³ì òîãî, âèð³øaiî, ùî ²âàiî-Ôðàiê³âñuêà ô³ë³ÿ ÄÊ “Òîðãîâèe a³ì “Ãàç Óêðà¿iè”” ìîæa â³aiîâëþâàòè ãàçîïîñòà÷àiiÿ àaîiaiò³â, ÿê³ ñïëàòèëè ïîëîâèio çàaîðãîâàiîñò³ aî îïàëþâàëuiîãî ñaçîio òà oêëàëè ïîaàòêîâo oãîao ïðî ñïëàòo ðaøòè aîðão ïðîòÿãîì iàñòoïièõ 6-12 ì³ñÿo³â. Àëa ñèòoào³ÿ ñêëàaàºòuñÿ ia òàê, ÿê aè õîò³ëîñÿ, à iàâïàêè, âîià ïîã³ðøoâàëàñÿ. bê aoëî â³aîìî, â æîâòi³ 2000 ðîêo îaèi ³ç êað³âièê³â êîìoiàëuiîãî ï³aïðèºìñòâà Àðñai Áëàùoê ñêàçàâ: “Íàñaëaiiÿ ²âàiî-Ôðàiê³âñuêà çàaîðãoâàëî “Òaïëîêîìoiaiaðãî” ïîiàa 15 ìëi ãðèâaiu. Ëèøa çà oae ð³ê aîðã iàñaëaiiÿ ça³ëuøèâñÿ ià 3 ì³ëueîiè òðèâaiu. Ãàço çàaàðìà i³õòî ia aàº. Òîìo aëÿ ìaøêàio³â ²âàiî-Ôðàiê³âñuêà ïî÷àòîê îïàëþâàiîãî ñaçîio çàòðèìoºòuñÿ. Íàðàç³ ìè ï³a’ºaiàëè aî òaïëîïîñòà÷àiiÿ ëèøa ïîëîãîâèe aoaèiîê òà ìaaè÷i³ çàêëàaè ì³ñòà. Ò³ aoaèiêè, ìaøêàio³ ÿêèõ ìàþòu âaëè÷açi³ aîðãè ïaðaa “Òaïëîêîìoiaiaðãî”, aoaoòu ï³a’ºaiài³ aî òaïëîïîñòà÷àiiÿ â îñòàiiþ ÷aðão”. ̳ñuêèe ãîëîâà Çaiîâ³e Øêoòÿê çàêëèêàâ ìaøêàio³â îaëàñiîãî oaiòðo àêòèâi³øa ïëàòèòè çà òaïëîïîñòà÷àiiÿ, ùîa ÄÊÏ “Òaïëîêîìoiaiaðãî” ìàëî ìîæëèâ³ñòu ïðèaaàòè ãàç, çà ÿêèe ïîñòà÷àëuièêè âèìàãàþòu ïaðaaîïëàòo. Çà aaÿêèìè aàièìè, “ì³ñÿ÷ia ñïîæèâàiiÿ ãàço â ì³ñò³ ïîòðaaoº 2,5 ìëi ãðèâaiu”. Òàêîæ aoëî â³açià÷aiî, ùî o æîâòi³ ìaøêàio³ ²âàiî-Ôðàiê³âñuêà ïëàòèòè çà òaïëî ñòàëè ñïðàâi³øa, îaiàê 30 â³añîòê³â iàñaëaiiÿ ì³ñòà ïðîaîâæoº æèòè â aîðã.

Ç oñ³õ oèõ âèùa ñêàçàièõ ïðèêëàa³â, ìîæià çðîaèòè âèñiîâîê: ïðîaëaìà çàaîðãîâàiîñò³ âèièêຠia ò³ëuêè â çîâi³øi³e ïîë³òèo³ Óêðà¿iè, iàïðèêëàa, aîðã çà ðîñ³eñuêèe ãàç, à e â âioòð³øi³e ïîë³òèo³ iàøî¿ aaðæàâè, ùî iaãàòèâiî âïëèâຠià ðîçâèòîê aêîiîì³êè, â òîìo ÷èñë³ ³ ià ðîçâèòîê aàiî¿ ïðîìèñëîâîñò³, âèaîaoòîê ïàëèâà.

2.7. Íàì â³aîìî, ùî ià aàièe ÷àñ, Óêðà¿ià çiàõîaèòuñÿ â âàæêîìo aêîiîì³÷iîìo ñòàiîâèù³. Öa ìîæià ïîÿñièòè aàãàòuìà ïðè÷èiàìè. Îaià ç òàêèõ ïðè÷èi º âaðõ³âêà âëàaè, êað³âièoòâî ÿêî¿ ia ï³ai³ìຠaêîiîì³êo ià âèùèe ð³âaiu, à iàâïàêè – ãàëuìoº.  ìîºìo âèïàaêo – ðîçâèòîê ãàçîâî¿ ïðîìèñëîâîñò³. Ùîaî ouîãî ïèòàiiÿ, òî â³aïîâ³au ià iuîãî aàñòu aêñ-ïðaçèaaiò ëaãaiaàðiî¿ êîðïîðào³¿ “ªaèi³ aiaðãaòè÷i³ ñèñòaìè Óêðà¿iè”, ãîëîâà aþaæaòiîãî êîì³òaòo ïàðëàìaiòo â iaaàëaêîìo ìèioëîìo ³ â³oa-ïðaì’ºð ñuîãîai³, Þë³ÿ Âîëîaèìèð³âià Òèìîøaiêî:

– Áàãàòî ðîê³â aaçæàë³ñiî ðoeioâàëàñu aiaðãaòè÷ià ñôaðà. bê âîià ðoeioâàëàñu? ²ñioº âèðîaièê aëaêòðè÷iî¿ aiað㳿, ò³ ï³aïðèºìñòâà, ÿê³ âèaîaoâàþòu âoã³ëëÿ. Áàãàòî ðîê³â o³ âèðîaièêè aoëè ïðàêòè÷iî çàõèùai³ â³a ô³iàiñîâèõ ïîòîê³â. Âèðîaièê ³ñioâàâ ñàì ïî ñîa³, à ô³iàiñîâ³ ïîòîêè, âðàõîâoþ÷è òàêo ñîa³ ðaêëàìio ïðîïàãàiao ïðî iaïëàòîñïðîìîæi³ñòu iàøîãî ïîêoïoÿ, çàëèøàëèñÿ â ò³iuîâ³e ñôað³. ² ÿ õî÷o ñêàçàòè, ùî ñàìa òa, ùî âèðîaièê aoâ aàãàòî ðîê³â ïîçaàâëaièe ðaàëuièõ êîøò³â, çðoeiîâàiî ìàeæa âña. Çðoeiîâài³ îñiîâi³ ôîiaè, iîðìàëui³ òîðãîâaëui³ ñòîñoiêè. ² ñuîãîai³, ÿê iàñë³aîê òîãî, ùî â ò³iuîâ³e ñôað³ çàëèøàëèñu ì³ëuÿðai³ êîøòè, ìè îòðèìàëè êðèço. b õî÷o ñêàçàòè, ùî ñuîãîai³ çðîaèâ oðÿa. Íàïðèêëàa, ìè â³çuìaìî ÍÀÊ “Íàôòîãàç”. Êîëè oðÿa ïðèeøîâ aî âëàaè, 98% â o³e ãàëoç³ â³aaoâàëîñÿ ðîçðàõoiê³â çà ïðèðîaièe ãàç çàë³êàìè. Íà âñ³õ ãðîøîâèõ ïîòîêàõ çiàõîaèëèñÿ, ïðàêòè÷iî, ïîòoæi³ ò³iuîâ³ ñòðoêòoðè, ³ o³ êîøòè ñïðÿìîâoâàëèñu çîâñ³ì â ³iøa ðoñëî. ² ÿ õî÷o ñêàçàòè, ùî âæa çà òðàâaiu ì³ñÿou 2000 ðîêo, ï³ñëÿ òîãî, ÿê oðÿa ïðèaðàâ âñ³õ ïîñaðaaièê³â, çðoeioâàâ âñ³ ò³iuîâ³ ñõaìè, ôàõîâî çðoeioâàâ, ùî ³ aðàòoº òèõ ëþaae, ÿê³ òàì ïðàoþâàëè, ìè ïaðøèe ðàç âçàãàë³ â ³ñòî𳿠iaçàëaæiî¿ Óêðà¿iè îòðèìàëè ãðîøîâèìè êîøòàìè ià ðàõoiîê ÍÀÊ “Íàôòîãàço” 94,2% ãðîøîâèõ, ðaàëuièõ êîøò³â çà â³aïoùaièe ïðèðîaièe ãàç. Òàê, ÿ ñàìa õî÷o çâaðioòè oâàão ià òa, ùî o³ êîøòè aoëè âèëo÷ai³ ç ò³iuîâî¿ ñôaðè. ² ñuîãîai³ ìè ïî÷èiàºìî ðîçðîaëÿòè ³ ðîaîâèùà, ³ ïðàêòè÷iî ïîãàñèëè aîðãè ïî çàðîa³òi³e ïëàò³ ëþaÿì, àëa æ i³õòî ia õî÷a ïðèìèðèòèñu ç òèì, ùî o³ êîøòè âòðà÷ai³. ² ÿ õî÷o ñêàçàòè, ùî êðèçà â ïàëèâiî-aiaðãaòè÷iîìo êîìïëaêñ³ a³eñiî ³ñioº. Àëa æ oa êðèçà ò³iuîâèõ ñòðoêòoð, ÿê³ ùîaiÿ çàâaÿêè ôàõîâ³e ðîaîò³ oðÿao âòðà÷àþòu ñâî¿ ò³iuîâ³ aîõîaè. Âèðîaièêè ia çìîãëè ïðèaaàòè ïàëèâî, ia çìîãëè ðîçðàõoâàòèñÿ ç øàõòàðÿìè òà ia çìîãëè ðîçðàõoâàòèñÿ ç ïîñòà÷àëuièêàìè ïðèðîaiuîãî ãàço. Ó iàñ a³eñiî âaëèêà iaâèð³øaià ïðîaëaìà! dz ñëîâàìè Þ볿 Òèìîøai&#23
4;î a³eñiî ìîæià ïîãîaèòèñu, âña ÷³òêî ³ aîñòoïiî ñêàçàiî, âîià aàëà çìîão çðîçoì³òè iàì ïðîaëaìo ñuîãîaaiiÿ, ÿêà ³ñioº â ïàëèâiî-aiaðãaòè÷iîìo êîìïëaêñ³. Äî òîãî æ, iaùîaàâiî, o 2000 ðîo³ ï³a ÷àñ â³çèòo aî Òoðêìai³ñòàio â³oa-ïðaì’ºð-ì³i³ñòðà ç ïèòàiu ïàëèâiî-aiaðãaòè÷iîãî êîìïëaêño Þ볿 Òèìîøaiêî aîñÿãioòî aîìîâëaiîñò³ ïðî ïðîaîâæaiiÿ ià aâà ðîêè âèïëàòè oêðà¿iñuêîãî aîðão çà òoðêìaiñuêèe ïðèðîaièe ãàç. Óñuîãî oae aîðã ñòàiîâèòu 225 ìëi aîëàð³â. Ñòîðîiè òàêîæ aîìîâèëèñÿ ïðî ïîiîâëaiiÿ âæa ièi³øiuîãî ðîêo ïîñòàâîê â Óêðà¿io òoðêìaiñuêîãî ãàço. Çàâaÿêè ouîìo iàøà êðà¿ià ìàòèìa àëuòaðiàòèâia, iaçàëaæia â³a Ðîñ³¿ aæaðaëî ïîñòà÷àiiÿ ãàço. Öa ñòàëî ïîçèòèâièì êðîêîì Þ.Òèìîøaiêî aëÿ Óêðà¿iè. Ñuîãîai³, 2001 ðîêo, Þë³þ Òèìîøaiêî çâèioâà÷aiî â ïîðoøaii³ â³aðàço aâîõ êðèì³iàëuièõ ñïðàâ. Îaio ç ièõ – çà ñò. 80 (êîiòðàaàiaà) ³ ñò. 172 (ï³aðîaêà aîêoìaiò³â), aðoão – çà oõèëaiiÿ â³a ñïëàòè ïîaàòê³â â îñîaëèâî âaëèêèõ ðîçì³ðàõ. Ðîçãëÿiaìî ñïðàâo, ùî ñòîñoºòuñÿ êîiòðàaàiaè ãàçîì. Êîëèøiÿ “ãàçîâà ïðèioañà” Óêðà¿iè Þë³ÿ Òèìîøaiêî ìîãëà âèâîçèòè ç ia¿ ëèøa îaèi òîâàð – ãàç. Ïðàâaà, o ïaðañ³÷iîãî ãðîìàaÿièià â³aðàço iàïðøoºòuñÿ çàïèòàiiÿ: o ÿêèe ñïîñ³a â Óêðà¿i³ ìîæëèâà êîiòðàaàiaà ãàço? Àaæa i³ Þ.Òèìîøaiêî, i³ aoau-ÿêèe ³iøèe âèðîaièê, ià ùàñòÿ, ùa ia ìàþòu ïðèâàòiî¿ ãàçîâî¿ òðoaè, âîià o iàñ aaðæàâià. Îòîæ, ³ “ºaèi³ aiaðãaòè÷i³ ñèñòaìè”, ùî ¿õ o ìèioë³ ðîêè î÷îëþâàëà ï.Òèìîøaiêî, ìîãëè ïîìïoâàòè ãàç ïî o³e òðoa³ ëèøa ç aîçâîëo ò³º¿ æ aaðæàâè… Îaiàê çaîãàaêè – oa îaia. À ùî ç ouîãî ïðèâîao êàæoòu ôàõ³âo³? Òàê, ià÷àëuièê oïðàâë³iiÿ ³ç ïèòàiu ñîo³àëuiî¿ ïîë³òèêè òà çâ’ÿçê³â ç ãðîìàañuê³ñòþ ÍÀÊ “Íàôòîãàç Óêðà¿iè” ï.Âîëîaèìèð Ãîëîâêî ñêàçàâ: “² ãàç, ùî eîãî çàêoïèëè ãàçîòðaeaaðè, ³ òîe ãàç, ùî eîãî îòðèìoº “Íàôòîãàç Óêðà¿iè” ÿê ïëàòo çà òðàiçèòi³ ïîñëoãè, ³ ãàç, ïðèçià÷aièe aëÿ çàêà÷oâàiiÿ o ï³açaìi³ ñõîâèùà, iàaõîaèòu à Óêðà¿io ÷aðaç îaio òðoao. Êîæai, õòî çàêoïîâoº ãàç, çãîaîì ïîaຠaîêoìaiòè, ÿê³ ï³aòâaðaæoþòu ïðàâî âëàñiîñò³ ià eîãî ïaâio ÷àñòêo. Ùîa âèÿâèòè, ÿêèe ãàç “÷èñòèe”, à ÿêèe êîiòðàaàiaièe, oêð&#224
;¿iñuêîãî â³i âèaîaoòêo ÷è ðîñ³eñuêîãî, “³òað³âñuêèe” ÷è “ãàçïðîì³âñuêèe”, òðaaà o êîæiîìo âèïàaêo ðîaèòè aoæa âaëèêo çâ³ðêo aîêoìaiò³â – ÿê âõ³aièõ, òàê ³ âèõ³aièõ. Ñêàæ³ìî, o iàñ ñuîãîai³, çà aîêoìaiòàìè, o òðoa³ º ³ òoðêìaiñuêèe, ³ ðîñ³eñuêèe ãàç. Õî÷à, iàñïðàâa³ i³ÿêîãî òoðêìaiñuêîãî ãàço iaìàº. ³i çàëèøàºòuñÿ aañu ià òaðèòî𳿠Ðîñ³eñuêî¿ ôaaaðào³¿, à ìè ìàºìî êîìïaiñào³eièe ðîñ³eñuêèe ãàç. Ñê³ëuêè ãàço âèõîaèòu çà ìaæ³ Óêðà¿iè – âñòàiîâëþºòuñÿ çà ïîêàçàìè ë³÷èëuièêà ³ ï³ñëÿ ïaðaâ³ðêè êîiòðàêò³â ïðîaàâo³â ³ ïîêoïo³â ãàço. Êàæoòu, ùî Ãaiaðàëuià ïðîêoðàòoðà ìຠôàêòè êîiòðàaàiaè ãàço o ñïðàâ³ Þ볿 Òèìîøaiêî. Ìè ia ìîæaìî â³aïîâ³aàòè çà ¿¿ òâaðaæaiiÿ.” Îaiàê, ñïðàâo Þ.Òèìîøaiêî ïîðoøaiî, ³ âña oa ïîâèiai âèð³øèòè ñoa ïî-ñïðàâaaëèâîìo. Áî oa ïîâ’ÿçàiî ç ðîçâèòêîì aêîiîì³êè, âïëèâຠià ðîçâèòîê ÏÅÊ.

3. Ïàëèâiî-aiaðãaòè÷ièe êîìïëaêñ Óêðà¿iè ñêëàaàºòuñÿ ç ïàëèâiî¿ ïðîìèñëîâîñò³ ³ aëaêòðîaiaðãaòèêè, ùî ñïao³àë³çoþòuñÿ ià âèaîaoòêo, ïaðaðîao³ òà ñïîæèâàii³ ð³çièõ âèa³â ïàëèâà. ³a ñòàio ðîçâèòêo ïàëèâiî-aiaðãaòè÷iîãî êîìïëaêño çàëaæèòu ð³âaiu ðîçâèòêo aêîiîì³êè êðà¿iè â o³ëîìo. Ïàëèâià ïðîìèñëîâ³ñòu ïîa³ëÿºòuñÿ ià: âoã³ëuio, iàôòîâo, ãàçîâo ³ òîðôîâo.

Ãàçîâà ïðîìèñëîâ³ñòu – iàeìîëîaøà ãàëoçu aàiî¿ ïðîìèñëîâîñò³. Âîià çàðîaèëàñÿ ià Ïðèêàðïàòò³ â 20-ò³ ðîêè ÕÕ ñò. Àëa ïaðøa ðîaîâèùa ïðèðîaiîãî ãàço aoëî â³aêðèòî o 1910 ð. iaïîaàë³ê ì. Êàëoøà (²âàiî-Ôðàiê³âñuêà îaëàñòu). Òàêîæ, ïðèðîaièe ãàç âèaîaoâàëè ià ˳âîaaðaææ³ òà â Ïðè÷îðiîìîðñuêîìo iàôòîãàçîiîñiîìo ðaã³îi³. Òoò, o ×aði³ã³âñuê³e, Ñoìñuê³e òà Ïîëòàâñuê³e îaëàñòÿõ ì³ñòèòuñÿ çià÷ià ê³ëuê³ñòu ïîïoòiîãî ïðèðîaiîãî ãàço, ÿêèe âèêîðèñòîâoþòu aëÿ ãàçèô³êào³¿ iàâêîëèøi³õ ì³ñò ³ ñ³ë. Ó 1940 ð. o Ïaðaaêàðïàòò³ çîñaðaaæoâàëîñÿ 87% âèaîaoòêo ãàço â òîa³øiuîìo ÑÐÑÐ. Ó 1949 ð. o Ïðèêàðïàòò³ aêñïëoàòoºòuñÿ Á³ëu÷a-Âîëèouêa ðîaîâèùa. Ç ÷àñîì â Ïaðaaêàðïàòñuê³e iàôòîãàçîiîñi³e îaëàñò³ â³aaoâàºòuñÿ çìaiøaiiÿ âèaîaoòêo. Ïîñòຠïðîaëaìà. Âîià ïîÿñiþºòuñÿ òèì, ùî ãàç âè÷aðïoºòuñÿ ³ç ñòàðèõ ðîaîâèù, iaðào³îiàëuiî âèðîaëÿºòuñÿ çià÷ià ÷àñòèià ðîaîâèù, òaõi³÷i³ iañïðàâiîñò³ ³ ò.a. Îòæa, ðîçâèòîê ãàçîâî¿ ïðîìèñëîâîñò³ ãàëuìoºòuñÿ, òèì ñàìèì iaãàòèâiî âïëèâຠià aêîiîì³êo iàøî¿ aaðæàâè.

Ó 1960-õ ðîêàõ Äi³ïðîâñuêî-Äîiaouêà iàôòîãàçîiîñià îaëàñòu ñòຠiàea³ëuøîþ â Óêðà¿i³, ià ia¿ ïðèïàaຠ93,8 % âèaîaoòêo ãàço êðà¿iè. Ðîaîâèùà ãàço ðîçòàøîâài³ â îñiîâiîìo  Õàðê³âñuê³e îaëàñò³, ñaðaa ÿêèõ iàeâ³aîì³øa Øaaaëèiñuêa, ÿêa ì³ñòèòu 80% oñ³õ çàïàñ³â ãàço â Óêðà¿i³. Òàêîæ, âèÿâëÿþòu iîâ³ ðîaîâèùà â Ëoãàiñuê³e îaëàñò³, â Ïðè÷îðiîìîðñuêî-Êðèìñuê³e iàôòîãàçîiîñi³e îaëàñò³ â³aêðèòî e aêñïëoàòoºòuñÿ 17 ãàçîâèõ ðîaîâèù ³ç çàãàëuièìè çàïàñàìè 14,3 ìëða ì3 (Ãîëèoèiñuêa, Ãë³a³âñuêa, Îëai³âñuêa òà ³iø³). Ç ìîðñuêîãî aià ñuîãîai³ âèaîaoâàºòuñÿ aëèçuêî 650 ìëða êoaîìaòð³â ãàço ià ð³ê. Îaiî÷àñiî ³ç ça³ëuøaiiÿì âèaîaoòêo ïàëèâà ðîçïî÷àëîñÿ ³iòaiñèâia aoa³âièoòâî ãàçîòðàiñïîðòiî¿ ñèñòaìè, àëa ç ÷àñîì âîiî çàiaïàaàº. Òîæ, iaçâàæàþ÷è ià ïaâi³ òðoaiîù³, ñuîãîai³ iàôòî- ³ ãàçîòðàiñïîðòi³ ìaðaæ³ Óêðà¿iè ia ò³ëuêè ï³aòðèìoþòuñÿ â iàëaæiîìo ñòài³, à e ïðîaîâæoºòuñÿ iîâa aoa³âièoòâî. Ó 1978 ð. ââaaaiî â aêñïëoàòào³þ ãàçîïðîâ³a “Ñîþç”, à o 1984 ð. – ïîòoæièe ãàçîïðîâ³a Óðaiãîe – Ïîìàðè – Óæãîðîa.

Ó ì³æiàðîai³e òîðã³âë³ ãàçîì âèçià÷io ðîëu ïîñ³aàþòu ãàçîòðàiñïîðòi³ ìaðaæ³ Óêðà¿iè, çàâaÿêè ÿêèì ãàç òðàiñïîðòoºòuñÿ ç Ðîñ³¿ o êðà¿iè Çàõ³aiî¿, Öaiòðàëuiî¿ ³ Ñõ³aiî¿ ªâðîïè, à òàêîæ o Ìîëaîâo òà ϳâaaiu Ðîñ³¿. À çà ïðîòÿæi³ñòþ ìàã³ñòðàëuièõ ãàçîïðîâîa³â âaëèêîãî a³àìaòðà, Óêðà¿ià ïîñòoïàºòuñÿ ëèøa ÑØÀ òà Ðîñ³¿. Òàêîæ ÷aðaç Óêðà¿io â ªâðîïo òðàiñïîðòoºòuñÿ aëèçuêî 97% aêñïîðòièõ îañÿã³â ðîñ³eñuêîãî ÂÀÒ “Ãàçïðîì”. bê ïëàòo çà òðàiçèò ðîñ³eñuêîãî ãàço Óêðà¿ià îòðèìoº â ñaðaaiuîìo 30 ìëða êoaîìaòð³â ãàço. Ç ÷àñîì ç’ÿâëÿºòuñÿ òàê çâàièe “aîðã ãàçîâèe” ïaðaa Ðîñ³ºþ, ùî e ñòàëî iàeãîëîâi³øîþ ïðîaëaìîþ â ÏÅÊ Óêðà¿iè. ² Óêðà¿ià øoêຠ³iøèõ ïîñòà÷àëuièê³â (Òoðêìai³ñòài). Àëa âña-òàêè, aaç ïðîaëaì i³÷îãî ia îaõîaèòuñÿ, ïîðîaæoºòuñÿ iîâ³. Òàê, ãàçîïðîâîaè â³aïðàoþâàëè ñâ³e ðañoðñ ³ ïîòðaaoþòu çàì³iè; ðîçðàõoiêè çà aiaðãîiîñ³¿; iaðào³îiàëuia âèêîðèñòàiiÿ ðîaîâèù; çàaîðãîâài³ñòu iàñaëaiiÿ çà ãàç, âiàñë³aîê ÷îãî ìaøêàio³ aoaèiê³â “ñèaÿòu aaç òaïëà”. Ðoeioâàëàñu aiaðãaòè÷ià ñôaðà, ì³ëuÿðai³ êîøòè çàëèøàëèñu â ò³iuîâ³e ñôað³, çðoeioâàëèñu òîðãîâaëui³ çâ’ÿçêè, âña oa â ñâî¿e ðîçïîâ³a³ ïîÿñiþº â³oa-ïðaì’ºð-ì³i³ñòð Þë³ÿ Òèìîøaiêî, ÿêo ñuîãîai³ îaâèioâà÷oþòu â êîiòðàaàia³ ãàço. À òàêîæ ìîæià ïîãîaèòèñÿ ç ðîçïîâ³aaþ ï. Âîëîaèìèðà Ãîëîâêà, ÿêèe aàâ iàì ÷³òêî çðîçoì³òè, ÿê îòðèìoºòuñÿ ãàç.

b aoìàþ, ùî ìai³ âaàëîñÿ aîñÿãioòè ò³º¿ ìaòè, ÿêo ÿ ïîñòàâèâ ñîa³ ià ïî÷àòêo. Íà ê³iaou õî÷o ñêàçàòè, ùî îñòàii³ì ÷àñîì âaàëîñÿ ñòàa³ë³çoâàòè îañÿã âèaîaoòêo iàôòè ³ ãàço.  Óêðà¿i³ oñï³øiî âaaoòuñÿ ãaîëîãîðîçâ³aoâàëui³ ðîaîòè. Ïaðaðîai³ ï³aïðèºìñòâà îñâîþþòu iîâ³ òaõiîëî㳿 ïaðaðîaêè ñèðîâèiè. Âña oa º iàa³eiîþ çàïîðoêîþ oñï³øiîãî ðîçâèòêo iàôòîãàçîâîãî êîìïëaêño Óêðà¿iè â o³ëîìo.

˳òaðàòoðà:

1. Ãàçaòà “Åêñïðañ” – 22-23 ÷aðâiÿ 2000 ð. – ¹67. – ñ. 9 /ñòàòòÿ “Ñêàiaàë”.

2. Æoðiàë “Åêîiîì³êà Óêðà¿iè” // – 1999 ð. – ¹7 – ñ. 5-7 /ñòàòòÿ “Íàôòîãàçîâèe êîìïëaêñ Óêðà¿iè”.

3. Çàñòàâièe Ô.Ä. /”Ãaîãðàô³ÿ Óêðà¿iè”, – Ëuâ³â, 1994.

4. Ìàñëÿê Ï.Î., Øèùaiêî Ï.Ã. /”Ãaîãðàô³ÿ Óêðà¿iè”. – Êè¿â, 1997.

5. Ñèðîòaiêî À.É., ×aðiîâ Á.Î., Ïëàõoòà Â.b. /”Ãaîãðàô³ÿ Óêðà¿iè”, – Êè¿â, 1996.

6. Ðîçì³ùaiiÿ ïðîaoêòèâièõ ñèë Óêðà¿iè /çà ðaaàêo³ºþ ª.Ï.Êà÷àià. – Ê., 1996.

Äîaàòîê

Òàaëèoÿ 1. Âèaîaoòîê ïðèðîaiîãî ãàço â Óêðà¿i³.

Ðîêè

Ìëða ì3

â % aî aîñÿãioòîãî

ð³âiÿ

1940

0,5

0,07

1960

14,3

20,03

1970

60,9

89,56

1975

68,0

100,00

1980

56,7

83,38

1985

42,9

63,88

1986

39,7

58,38

1987

35,6

52,35

1988

32,4

47,63

1989

30,8

45,29

1990

28,1

41,32

1991

24,3

35,80

1992

20,9

30,76

1993

19,2

28,24

1994

18,3

27,6

1995

18,2

27,4

Òàaëèoÿ 2. Çàïàñè ïðèðîaiîãî ãàço â àâà𳿠×îðiîãî ³ Àçîâñuêîãî ìîð³â.

Íàçâà ðîaîâèùà

гê â³aêðèòòÿ

Ãëèaèià ìîðÿ

ì

Çàïàñè ãàço çà êàòaãîð³ÿìè,

ìëða êoaîìaòð³â

Ñ1 Ñ2

ϳâaaiiîãîëèoèiñuêa

1981

30

1,85

1,61

Ãîëèoèiñuêa

1975

30

11,049

4,268

Øì³aò³âñuêa

1979

30

2,698

13,3

Àðõàiãaëuñuêa

1987

50

0,1

0,517

Îaañuêa

1988

30-40

9,299

Øòîðìîâa

1981

80-90

8,333

8,11

Êðèìñuêa

1982

70-80

0,1

0,517

Ñòð³ëêîâa

1964

9

3,085

0,996

Ìîðñuêa

1977

13

0,55

3,15

ϳâi³÷iîêað÷aiñuêa

1976

11

1,346

3,833



Зараз ви читаєте: Газова промисловість України